Gemeenteraadsverkiezingen: waarom AI je de verkeerde partij aanraadt (en hoe je het wél gebruikt)
Chatbots geven je een vertekend stemadvies en StemWijzer beslist voor je. Met NotebookLM stel jíj de vragen die jij belangrijk vindt.
Bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen in 2022 kregen lokale partijen ruim 30% van de stemmen. Maar vraag je een chatbot om stemadvies, dan komen diezelfde lokale partijen in minder dan 1% van de gevallen als eerste keus naar voren. Dat onderzocht de Autoriteit Persoonsgegevens deze week door vijf grote chatbots te testen.
De reden is simpel: ChatGPT, Claude, Gemini en Copilot zijn getraind op wat er online te vinden is. Over landelijke partijen is veel meer geschreven dan over lokale. Dus krijg je een vertekend beeld.
De Autoriteit Persoonsgegevens adviseert daarom tools zoals StemWijzer of Kieskompas. En die zijn goed, als startpunt. Maar ook daar neemt een algoritme beslissingen voor je: het stelt vaste vragen, weegt jouw antwoorden, kent scores toe aan partijen en presenteert je een voorstel.
Zo’n tool is nuttig, want niemand heeft zin om vijf of zes verkiezingsprogramma’s door te ploegen om standpunten te vergelijken. Dat kost tijd die de meesten van ons niet hebben.
Maar hier kan AI je juist wél helpen. Niet als stemhulp, maar als onderzoekstool. Eentje waarbij jij de vragen stelt die jij belangrijk vindt, rechtstreeks aan de programma’s van de partijen die jou interesseren.
NotebookLM: alleen antwoorden op basis van jouw bronnen
Bij NotebookLM upload je de relevante verkiezingsprogramma’s en chat je alleen op basis van die bronnen. Zonder hallucinaties over partijstandpunten en zonder vertekening richting landelijke partijen.
NotebookLM is van Google en gratis. We schreven er eerder een uitgebreid artikel over: NotebookLM: de stille kracht die je nog niet kent.
Zelf aan de slag
Stap 1: Kies je partijen
Je hoeft niet alle partijen te uploaden. Je hebt waarschijnlijk al een idee tussen welke twee tot vier partijen je twijfelt. Ga naar de website van je gemeente en download de verkiezingsprogramma’s van die partijen. Meestal staan ze als PDF op de partijwebsites.
Stap 2: Open NotebookLM
Ga naar notebooklm.google.com en log in met je Google-account.
Stap 3: Maak een nieuw notebook
Klik op “Create new notebook”. Geef het een naam zoals “Gemeenteraad 2026”.
Stap 4: Upload de partijprogramma’s
Sleep de PDF’s van de partijprogramma’s in je notebook. NotebookLM leest ze in en maakt ze doorzoekbaar.
Stap 5: Stel jouw vragen over de onderwerpen die jij belangrijk vindt
Nu komt het leuke deel. Je kunt vragen stellen als:
“Wat zegt elke partij over betaalbaar wonen?”
“Wat doet elke partij om de stad schoner te maken?
“Vergelijk de standpunten over klimaat en duurzaamheid.”
“Welke partij heeft de meest concrete plannen voor het onderwijs?”
“Wat zijn de grootste verschillen tussen partij X en partij Y?”
NotebookLM geeft bronverwijzingen bij elk antwoord, dus je kunt terugklikken naar de exacte passage in het partijprogramma. Gebruik dat.
Stap 6: Of maak audio / video content
In de linkerbalk kun je meerdere bronnen tegelijk selecteren om ze te vergelijken. En als je het holistisch wilt bekijken: NotebookLM kan zelfs een podcast of video-samenvatting genereren van de programma’s. Handig als je liever luistert dan leest.
En ga stemmen op 18 maart!
En mocht je het ook met NotebookLM nog niet weten: Saskia Milsted is verkiesbaar in de Gemeente Amsterdam! Plaats 49 - Partij voor de Dieren :-).
En… als je deze gratis content waardevol vindt, overweeg dan om betaald abonnee te worden. €7/maand voor extra wekelijkse nieuwsbrieven + korting op onze workshops + live webinars. Of trakteer ons eenmalig op een koffie.
Wij maken her/ai naast ons werk. Elke bijdrage helpt ons de tijd vrij te maken om te blijven doen wat we doen: vrouwen de tools geven om vol vertrouwen met AI aan de slag te gaan. Thanks!