Welke rol laat je AI spelen in je werk en je leven?
Wat het New Female Leaders Festival ons leerde over authentiek leiderschap in de tijd van AI
Vorige week vrijdag, 19 juni waren we met zo’n 200 vrouwen op De Hoorneboeg in Hilversum. Hier vond het New Female Leaders Festival plaats, midden in de natuur, en in de hitte :-). Het thema van de dag was The New Era, en er werden vragen behandeld als: Wat is het leiderschap wat we nodig hebben nu en voor de toekomst? En wat is de rol van AI? Saskia en Alinda waren er ook om samen met Caroline te praten over AI en authenticiteit. Twee dingen die elkaars tegenpool lijken, maar elkaar juist versterken.
Op het festival werd AI tool Dembrane ingezet. Een Nederlands platform dat via een QR-code kleine groepsgesprekken van deelnemers opneemt en met AI samenvat tot één gedeeld overzicht, zodat de inzichten uit alle koffiepauzes en breakouts niet verloren gaan, maar terugkomen als groepslearning. Mooi idee. Maar het leverde ook frictie op. “Worden onze gesprekken nu zomaar opgenomen?”
Toch was die schuring eigenlijk meteen het vuur voor de hele dag. Want dit is ook exact de tijd waar we nu inzitten. En dus précies het thema waar het festival omdraaide.
Dit tijdperk schuurt, en dat is oké
Caroline beschreef het zo: “Ik kon de wrijving en weerstand tegen AI letterlijk vanaf het podium voelen.” Aan de ene kant de weerstand: hoe blijven we mens, hoe raken we niet verslaafd aan onze schermen, hoe voeden we onze kinderen op? Aan de andere kant de kansen: wat brengt AI ons wél? De snelheid die we ineens hebben, de mogelijkheden die het ontsluit. Dáártussen zit ongemak. En de eerlijke conclusie na afloop was: dat ongemak gaat niet weg. Het is de tijd waarin we leven.
De vraag is dus niet “ben je voor of tegen AI”. De vraag is: hoe blijf je een authentiek leider, ook in deze fase waar het schuurt?
Het antwoord begint en eindigt bij één woord: agency. Je blijft zelf denken, voelen en kiezen. Je begrijpt eerst wat iets is voordat je het inzet. En je blijft eigenaar van je keuzes, je werk en je waarden.
AI is niet dé oplossing
Laten we eerst een stap terugzetten. AI wordt verkocht als dé oplossing, maar dat is het niet. Dat heet techno-solutionisme: het idee dat innovatie = technologie = oplossing voor elk probleem.
In een gesprek voor het FD zeiden Maxim Februari en Marleen Stikker het scherp: we stellen vaak de vraag “hoe snel kunnen we AI invoeren”, bijna nooit “welke AI willen we eigenlijk (voor onszelf)?”.
Paus Leo XIV wijdde er zijn eerste encycliek aan, Magnifica Humanitas, ruim 42.000 woorden volledig over AI. Zijn kernpunt: technologie is geen vijand van de mens, en ook niet slecht op zichzelf. Maar het is nooit neutraal. Het neemt de eigenschappen over van wie haar bedenkt, betaalt, reguleert en gebruikt. De echte keuze gaat niet tussen wel of niet, tussen enthousiasme of angst, maar tussen twee soorten vooruitgang: vooruitgang die mensen dient, of vooruitgang die mensen onderwerpt aan de logica van macht.
Toch doen wij - jij en ik, als mens - op individueel niveau, elke dag iets anders. We zijn ons bewust van de grote vragen, zoals de Paus ze stelt, alleen handelen we er niet naar. De technologie ligt zo binnen handbereik dat we haar de hele dag gebruiken. Neem de meest alledaagse valkuil: instant gratification. Snel even iets genereren en doorsturen (bijvoorbeeld op werk). Het voelt gratis (bijvoorbeeld als gratis tijd), maar dat is het nooit. Je slaat stappen over, en het denkwerk dat je overslaat, verleer je. Er is daarmee altijd een prijs net de ogenschijnlijke winst in snelheid en productiviteit.
We horen het veel om ons heen: “Ik ploeter me op werk dagelijks door enorme hoeveelheden tekst die AI heeft gegenereerd, en gebruik dan vervolgens een AI om het voor me te laten samenvatten”. De schrijver van deze stukken bespaart misschien 20 minuten, maar de lezer is 40 minuten bezig om te ontcijferen wat je nou eigenlijk bedoelde. Is dat vooruitgang?
De vijf skills die je dan wél nodig hebt
In de encycliek staan vier “buckets” van vaardigheden:
Kritisch en conceptueel denken. Niet “goed prompten”, maar weten wat je wil van een AI en kunnen beoordelen wat eruit komt. Het aantrekkelijkste antwoord is namelijk niet altijd het juiste.
Denk aan AI als een hefboom. Een hefboom maakt je sterker, maar elke keer dat je het gebruikt, gebruik je je eigen spier niet. En spieren die je niet traint, verzwakken.
Een van onze favoriete auteurs Hilary Gridley beschrijft dit goed. Ze beschreef dat “being a good writer” altijd een kern van haar identiteit was. Ze realiseerde zich dat schrijven een spier is, die zonder aandacht verslapt. In de jaren tussen het studeren van literatuur en het werken in en voor bedrijven, was ze alleen schrijven volledig verleerd, zonder dat ze het doorhad.
“Here I was faced with irrefutable evidence that writing was just another muscle that would atrophy without focused attention. And, in fact, it had.”
Hoe meer ze AI liet schrijven, hoe zwakker die spier werd, en hoe minder gelukkig ze zich voelde. Daarom stelt ze bij elke taak drie vragen:
Wat wil ik bereiken met wat ik met AI maak?
Voor welk deel van het proces wil ik AI gebruiken?
Is dit een eenmalige shortcut, of een proces dat ik steeds herhaal?
Want zet je het elke keer in, dan verleer je de skill.
Eerst begrijpen, dan inzetten. Voordat je AI gebruikt, moet je echt snappen wat het is en wat het niet is. Een AI-model is geen neutraal orakel dat de waarheid uitspuugt. Het is getraind op de data van onze samenleving, en daarmee is het vooral een spiegel. Het weerkaatst onze kennis, maar net zo goed onze aannames, onze blinde vlekken en onze vooroordelen. Wie dat begrijpt, leest een AI-antwoord anders. Niet als feit, maar als reflectie die je zelf moet blijven wegen.
Relaties en aandacht. De skill die machines niet overnemen. AI kan een mens imiteren en simuleren, maar het heeft geen empathie, geen moreel geweten, geen echte verbinding. De paus noemt ons vermogen tot relatie en liefde zelfs de kern van wat ons mens maakt. Het echte gesprek, de aandacht, de connectie. Precies dat wat op het festival even op het spel leek te staan toen de microfoons aangingen.
Ethisch oordelen bij elke keuze. Stel jezelf soms de kritische vragen. Wie wint [bij het gebruik van AI] aan macht, en wie betaalt de prijs? De planeet, met alle energie en water die het kost? De makers? De gebruiker? En heel praktisch: kun je nog functioneren als Claude of je notitietool morgen wegvalt? Je hoeft niet overal van af te zien. Het gaat vooral om het behouden van het bewustzijn.
Agency. En dan de laatste, misschien wel de moeilijkste vaardigheid: leren leven met die continue schuring. Want zelfs de mooie toepassingen kennen een schaduwkant, en die spanning lost nooit helemaal op.
Authentiek leiderschap in de tijd van AI is dus, je agency bewaken. Zelf blijven denken, voelen, bevragen en kiezen. Wij laten AI op bewuste plekken juist géén rol spelen: bijvoorbeeld het bepalen van onze tone of voice, het ontwikkelen van het concept achter een workshop, het schrijven van dit artikel. Wij bedenken wat we schrijven. Dat is en blijft mensenwerk, en dat geven we niet weg.
Meer her/ai?
🛠️ Kom naar een van onze hands-on AI-workshops op woensdag 19 augustus (bij HNK Sloterdijk) of 9 september (op de Warmoesstraat, achter de Bijenkorf) in Amsterdam. Voor 9 september zijn nog early bird kaartjes beschikbaar! Ga voor meer informatie naar deze pagina.
🏢 Workshop bij jouw organisatie? Mail hello@herai.work en we vertellen je graag meer!
💛 Word paid subscriber. Steun ons werk en krijg er extra’s bij: gratis 1-op-1 sessies, korting op onze workshops, maandelijkse live demos en toegang tot ons archief.
 | Een gastpost van
|