De fabel van Fable: het AI-model met een moraal
Waarom Mythos en Fable zoveel losmaken, waarom AI nu gecontroleerd exportproduct én commodity is, en wat jij ermee moet.
Fable: A short, fictional story crafted to teach a moral lesson.
Zo staat het in het woordenboek. Anthropic, het bedrijf achter Claude, koos die naam voor zijn nieuwste AI-model. En zonder het te willen leverde het bedrijf er dit voorjaar zelf het verhaal én de moraal bij. Want wat er in juni met Fable gebeurde, is de belangrijkste AI-les van dit jaar.
Maar eerst een stap terug: wat zijn deze modellen eigenlijk?
Wat is Fable? En wat is Mythos?
Mythos is het grootste en zwaarste model dat Anthropic ooit bouwde, een nieuwe klasse bóven het bekende Opus.
Fable is in de kern hetzelfde brein, maar met extra guardrails: dezelfde intelligentie, met veiligheidsmaatregelen erop voor risicovolle toepassingen. Fable is voor iedereen, Mythos alleen voor een handvol goedgekeurde organisaties, zo legt Anthropic zelf uit.
Hoe slim is het? Onderzoeksinstituut METR meet hoe groot de taken zijn die een AI zelfstandig succesvol afrondt, uitgedrukt in de tijd die een mens ervoor nodig zou hebben. In 2022 waren dat taken van een paar seconden. Voor Claude Mythos Preview, de directe voorloper van Fable en Mythos 5, mat METR dit voorjaar taken van 16 tot 20 uur mensenwerk.
Maar het meest veelzeggende zit bovenaan de lijst van taken die het aankan: het verbeteren van AI-systemen. Mythos traint Mythos. Anthropic zet het model zelf in voor AI-onderzoek en -ontwikkeling. Een model dat dagen mensenwerk zelfstandig uitvoert en aan zijn eigen opvolger bouwt: zoiets blijft niet lang gewoon een product. Dat brengt ons bij de moraal van dit verhaal.
De moraal: AI is nu een gecontroleerd exportproduct
Op vrijdag 12 juni droeg het Amerikaanse ministerie van Handel Anthropic op om Fable en Mythos per direct af te sluiten voor iedereen zonder Amerikaans paspoort, bevestigde Anthropic in een verklaring. Omdat je in een cloud geen nationaliteiten kunt controleren, ging de stekker er wereldwijd uit.
Waarom blokkeerde Amerika de toegang? Er lag een rapport waarin stond dat je Fable met een truc zover kreeg om beveiligingslekken op te sporen en te misbruiken. Het sterkste model ter wereld als hackgereedschap in verkeerde handen: dat was voor Washington reden om per direct in te grijpen.
Drie weken later mocht de stekker er weer in. Anthropic had het gat gedicht met een extra beveiligingslaag, en onderzoekers van de overheid testten die zelf en noemden hem “buitengewoon sterk”, schrijft Anthropic. Daarmee verviel de reden voor de blokkade.
Maar er speelde meer: zonder Fable stapten gebruikers en bedrijven over op alternatieven, vaak Chinese open modellen die spotgoedkoop zijn. Elke week offline joeg Amerika dus klanten naar zijn grootste rivaal, en dus schreef minister Lutnick op X dat Fable was goedgekeurd "om Amerika's leiderschap in AI te versterken". Niet omdat het veilig was, maar omdat blokkeren duurder werd dan vrijgeven.
Wat leert dit verhaal ons?
De markt splitst in tweeën. De frontier-modellen (Mythos, Fable, Sol) worden het gecontroleerde exportgoed: schaars en politiek. De laag eronder, open en kleinere modellen, wordt juist commodity: spotgoedkoop en overal verkrijgbaar. Die commodity is het alternatief waar je op terugvalt als de kraan dicht gaat.
Jouw AI heeft een uit-knop, en die zit niet bij jou. Een AI-model kan van de ene op de andere dag weggehaald worden, zonder aankondiging en buiten jouw controle. Dat heet in bedrijfstermen een supply chain risk, en 94 procent van IT-leiders maakte zich hier al zorgen over voordat het daadwerkelijk gebeurde.
En het blijft niet bij Anthropic. OpenAI zag het gebeuren en bracht zijn nieuwe GPT-5.6 (onthoud: Sol is het krachtigst, Terra de middenklasse, Luna de snelle goedkope) op verzoek van de regering-Trump eerst uit aan zo’n twintig door de overheid goedgekeurde partners. Beide AI-giganten leggen hun krachtigste werk nu dus eerst voor aan Washington voordat wij het te zien krijgen.
En wat kun jij hiermee?
De uit-knop zit niet bij jou, maar jouw afhankelijkheid wel.
De reflex bij dit soort nieuws is verontwaardiging: Europa moet wakker worden, zet ASML als drukmiddel in, wij lopen weer achter, we are fucked. Allemaal waar, maar dat is niets waar jij op deze vrijdag iets mee kunt. Wat je wél in handen hebt, is je eigen afhankelijkheid.
We noemden net al de vendor lock-in: vastzitten aan één leverancier. En dat risico geldt net zo goed voor jou als professional. Zorg dus dat je kunt wisselen. En dat betekent concreet drie dingen:
Ken een alternatief en gebruik het af en toe ook écht, zoals een open of (nog beter) Europees model.
Houd je kennis draagbaar: je beste prompts, je werkwijze en je documenten horen bij jou, niet opgesloten in 1 tool
En wees eerlijk naar jezelf over waar je écht van afhankelijk bent geworden. Dat is jouw agency, en daar moet je je altijd bewust van blijven.
Meer her/ai?
🛠️ Kom naar onze Summer Intensive AI-course met Yeliz Çiçek van FI Business. Op vrijdag 21 augustus tussen 9-13u in Amsterdam. Kaartjes en meer informatie vind je hier.
🛠️ Of kom naar een van onze hands-on AI-workshops op woensdag 9 september (op de Warmoesstraat, achter de Bijenkorf) in Amsterdam. Voor 9 september zijn nog early bird kaartjes beschikbaar! Ga voor meer informatie naar deze pagina.
🏢 Workshop bij jouw organisatie? Mail hello@herai.work en we vertellen je graag meer!
💛 Word paid subscriber. Steun ons werk en krijg er extra’s bij: gratis 1-op-1 sessies, korting op onze workshops, maandelijkse live demos en toegang tot ons archief.